Kitaaba Saayikooloojii Afaan Oromoo 💫
Kitaabni saayikoolojii gaariin afaan Oromoo qaamolee bu’uuraa kanneen gadii irratti xiyyeeffata:
Kitaabni saayikooloojii Afaan Oromootiin kan qophaa’u yoo ta’e, barattootaafi ummata bal’aa hubannoo sammuu fi fayyaa sammuu irratti guddaa gumaacha. Yoo barbaadde, ani gara fuula keessatti kutaa tokko tokko bal’inaan barreessu danda’a (fakkeenya: "Kutaa 6 — Learning theories" guutuu).
Kitaabni saayikooloojii (Xiinsammuu) Afaan Oromoo qabiyyee adda addaa of keessaa qabaachuu danda'a. Wikipedia
irratti akka ibsametti, kitaabni xiinsammuu hamma danda'ametti qabxiilee gurguddoo armaan gadii of keessatti hammatha: Qabiyyee Gurguddoo Kitaaba Xiinsammuu Hiika Xiinsammuu
: Xiinsammuun (psychology) maali? Akka saayinsiitti akkamitti ibsama? Seenaa Guddina Xiinsammuu
: Ka'umsa falsafaa irraa kaasee hamma dhaloota xiinsammuu akka saayinsiitti jiru. Manneen Barumsaa Yaadaa
: Yaad-rimeewwan gurguddoo (Schools of Thought) xiinsammuu keessatti beekaman. Dameewwan Xiinsammuu
: Xiinsammuun kutaa meeqatti qoodama? (Fkn. Xiinsammuu barumsaa, kan hawaasummaa, kkf.) Malawwan Qorannoo : Akkamitti xiinsammuun amala namaa qorata? Fakkeenya Kitaabota Xiinsammuu Afaan Oromoo Kitaabota Afaan Oromoon barreeffaman keessaa tokko tokko: Dammadaamuu
: Kitaaba xiinsammuu "Atis Injifachuu Ni Dandeessa!" jedhu kan Shaamii Suukii, Joorji Shiin fi Hinsene Mekuria'n barreeffame. Amala Namaa
: Kitaabota xiinsammuu amala namaa bakka gurguddaa sadiitti (Passive, Aggressive, Open-minded) qoodanii ibsan. kitaaba saayikooloojii afaan oromoo
Kitaabota dabalataa fi barruulee xiinsammuu argachuuf marsariitii ykn fuula Facebook Kitaabota Saayikooloojii irraa hordofuun ni danda'ama. Mata-duree xiinsammuu
murtaa'aa irratti (fkn. ofitti amanamummaa ykn xiinsammuu barumsaa) kitaaba yoo barbaaddan na gaafachuu dandeessu. Kitaaba Saayikooloojii PDF - Scribd
Obbessi kiyya, kitaaba saayikooloojii afaan Oromootiin barreeffame irratti xiyyeeffachuun barruu guddachuu danda'u tokko asitti siif dhiyeesseera. Mata-duree kana jalatti faayidaa kitaabota kanaafi akkamitti akka jireenya keenya jijjiiran xiinxalleerra.
Kitaaba Saayikooloojii Afaan Oromoo: Furtuu Milkaa'inaa fi Jijjiirama Sammuu
Jireenya keessatti milkaa’uuf humna qabeenyaa qofaan osoo hin taane, humna sammuutiin ijaaramuun murteessaadha. Waggoota dhihoo asitti, kitaabni saayikooloojii afaan Oromoo babal’achuun isaa dhaloota haaraa ofitti amanamummaa ijaaruu fi ilaalcha sammuu jijjiiruun akka dammaqu gochaa jira. Kitaabonni kun ogummaa jireenyaa, bulchiinsa miiraa, fi tarsiimoo milkaa’inaa gara afaan dhalootaatti fiduun wallaalummaa xiinsammuu gidduu keenya jiru balleessaa jiru. Maaliif Kitaaba Saayikooloojii Afaan Oromootiin Dubbisna?
Afaan dhalootaa meeshaa ittiin yaadan qofa osoo hin taane, meeshaa ittiin miira ofii ibsaniidha. Kitaabota saayikooloojii afaan Ingiliffaatiin barreeffaman dubbisanii hubachuun dandeettii afaanii dabalataa gaafata. Haa ta'u malee, kitaabni saayikooloojii afaan Oromootiin qophaa’e:
Hubannoo Gadi Fageenyaa Kenna: Yaad-rimeewwan xinsammuu walxaxoo ta’an salphaatti akka kalsummaan keenya hubatutti dhiyeessa.
Aadaa fi Duudhaa Waliin Walitti Hidha: Barreessitoonni Oromoo hedduun fakkeenya yeroo fidan haala jireenyaa fi aadaa uummata keenyaa irratti hundaa'uun waan ta'eef, dubbisaan of keessatti arguun ni salphata.
Of-Danda’uu fi Hamilee Ijaara: Jireenya dhuunfaa, barnoota, fi daldala keessatti akkamitti akka namni tokko abdii osoo hin kutatin tarkaanfatu barsiisu. Gosoota Kitaabota Saayikooloojii Afaan Oromoo Beekamoo abbaa fi haadha manaa
Kitaabonni saayikooloojii afaan Oromoo keessatti barreeffaman bal'inaan bakka sadiitti qoodamu:
Saayikooloojii Milkaa’inaa (Success Psychology): Kitaabonni kun akkamitti galma ofii akka dhahan, akkamitti akka sa’aatii itti fayyadaman, fi akkamitti akka dureeyyii ta’an irratti xiyyeeffatu.
Xinsammuu Wal-qunnamtii (Social Psychology): Namoota biroo waliin akkamitti hariiroo gaarii uumuun akka danda’amu, dandeettii haasawaa fi hoggansaa irratti xiyyeeffatu.
Of-Hargansuu fi Fayyaa Sammuu (Mental Health & Self-Care): Kitaabonni kun ammoo dhiphuu (stress) akkamitti akka to'atan, yaaddoo keessaa akkamitti akka ba’an fi akkamitti gammachuu keessoo argatan dubbatu. Dubbisuun Maal Nu Fayyada?
Kitaaba saayikooloojii afaan Oromoo dubbisuun jireenya kee keessatti jijjiirama sadii fida:
Ilaalcha Jijjiiruu (Mindset Shift): Rakkoo keessa jiru akka carraatti akka ilaaltu si taasisa. "Ani hin danda'u" kan jedhu gara "Maaliif hin danda'u?" jedhutti jijjiira.
Amala To’achuu: Gadduu, aaruu, fi dhiphachuu keessa yeroo dabarsinu, kitaabonni kun mala ittiin miira keenya bulchinu nuuf kennu.
Haasawa fi Walitti-hufeenya: Namoota waliin yeroo haasofnu akkamitti amansiisuu akka dandeenyu fi akkamitti dhaggeeffachuu akka qabnu baranna.
Kitaabni saayikooloojii afaan Oromoo qabeenya dhaloota kanaf deebii ta'e dha. Beekumsa sammuu jabeessu malee qarshii qofa hordofuun jireenya guutuu hin taane fida. Kanaafuu, manneen kitaabaa ykn mana kitaabaa (library) naannoo kee jiru deemuun kitaaba saayikooloojii tokko filadhuu dubbisuu eegali. Sammuun kee ni jijjiirama, jireenyi kees ni fooyya'a. akkamitti akka sa’aatii itti fayyadaman
Dubbisa kana keessatti kitaaba saayikooloojii Wabiin barreeffame ykn kanneen akka "Xiinsammuu" ykn "Milkaa'ina" irratti xiyyeeffatan dabalataan qorachuu ni dandeessa.
Hojiin ykn kitaabni xiinsammuu dhuunfaan ati yeroo ammaa barbaadaa jirtu jiraa?
Hamma ammaatti, kitaabonni saayikoolojii guutummaatti afaan Oromootiin barreeffaman gabaaboo dha. Haa ta’u malee, qo’annoon Oromoo fi saayikoolojii yaad-rimeetti hiikamni tokko tokko jira. Kunoota:
Saayikoolojii (Psychology) jechuun “Qo’annoo lubbuu qalbii fi amala namootaa” ykn “Saayinsi amalaa fi yaada namootaa” jedhamee hiikama. Afaan Oromootiin, saayikoolojii kan ibsamu akka:
Kitaabni saayikoolojii afaan Oromootiin qophaa’e namoota afaanicha beekan, keessatti barsiisota, barattoota, haadhoolee, abbaa fi haadha manaa, fi bulchitoota fayyaa sammuutiif waan gaariidha.
The Oromia Education Bureau has integrated Psychology (often taught as part of "Civics and Ethical Education" or standalone "Life Skills" modules) into primary and secondary schools.
Kitaabni kun waan ta’eef:
Kitaabonni kunneen asii fi achi maxxansuun baay’inaan yeroo ammaa mana barumsa sadarkaa lammaffaa (college) fi yunivarsitoota Oromiyaa keessatti fayyadu.